Trafo revizyonu.

Trafo revizyonu, işletmedeki bir trafo merkezinin ya da dağıtım merkezinin OG hücrelerini, koruma sistemini, trafosunu ve panolarını bugünkü emniyet ve kapasite ihtiyacına göre yenilemektir. Açık baralı eski hücrelerle çalışan, sık arıza yaşayan, gücü artık yetmeyen ya da reaktif enerji sorunu olan fabrikalar, siteler ve kamu binaları bu hizmete ihtiyaç duyar. Revizyonu, tesisin üretimini ve günlük işleyişini mümkün olduğunca az kesintiye uğratacak şekilde planlıyoruz.

Hangi durumlar revizyon gerektirir

Revizyon kararı genellikle bir arızadan sonra verilir. Oysa belirtiler çoğu zaman önceden görülür. Sık karşılaştığımız durumlar:

• Açık baralı, bölmesiz ya da ayırıcıları elle ve güvensiz şekilde çalıştırılan eski orta gerilim (OG) tesisleri
• Elektromekanik rölelerle korunan, ayarları bilinmeyen ya da uzun süredir test edilmemiş koruma sistemi
• Kurulu gücün trafo kapasitesine yaklaşması ya da yeni bir yatırımla aşacak olması
• Kompanzasyon panosunun yük yapısına artık uymaması ve reaktif enerji bedeli ödenmesi
• Bakım kayıtlarında tekrarlayan ısınma, yağ kaçağı ya da bağlantı sorunları
• Kesici konumlarını ve enerji tüketimini uzaktan izleme ihtiyacı

Bu belirtilerden biri tek başına her zaman kapsamlı bir revizyon gerektirmez. Bazen yalnızca röle değişimi ve yeniden koordinasyon yeterli olur. Kapsamı yerinde inceleme yaptıktan sonra belirliyoruz.

Yerinde inceleme ve röleve

İlk işimiz tesisi olduğu gibi kayda geçirmek. Mevcut hücreleri, trafoyu, kabloları, alçak gerilim (AG) panolarını ve topraklama tesisini inceleyip röleve çıkarıyoruz. Eldeki eski projeler çoğu zaman sahayla uyuşmaz, çünkü yıllar içinde yapılan eklemeler projeye işlenmemiştir. Topraklama direncini ölçüyor, rölelerin mevcut ayarlarını okuyor, trafonun etiket değerlerini ve bakım geçmişini topluyoruz.

Enerjili tesiste yapılan incelemelerde ark parlaması risk değerlendirmesi yapıyor, çalışma mesafelerini ve kişisel koruyucu donanımı buna göre belirliyoruz. İnceleme sonunda neyin hemen, neyin planlı olarak yenilenmesi gerektiğini gösteren bir rapor hazırlıyoruz.

Revizyon kapsamı

Açık baralı sistemden modüler hücreye geçiş

Eski tip açık hücrelerde baralar ve bağlantılar açıktadır, manevra yapan personel enerjili kısımlara yakın durur. Bu hücreleri metal muhafazalı modüler hücrelerle değiştiriyoruz. IEC 62271-200 standardına göre üretilen bu hücrelerde enerjili kısımlar kapalı bölmelerdedir ve mekanik kilitlemeler yanlış manevrayı engeller. Modüler hücreler genellikle eski hücrelerden daha az yer kaplar. Bu da aynı binada yeni bir çıkış hücresi ya da ikinci trafo için yer açabilir.

Koruma rölelerinin dijitalleştirilmesi

Elektromekanik ya da eski statik röleleri dijital koruma röleleriyle değiştiriyoruz. Dijital röleler arıza kaydı tutar, ayarları belgelenebilir ve uzaktan okunabilir. Röle değişimiyle birlikte kısa devre hesaplarını IEC 60909 yöntemiyle yeniliyor, koruma koordinasyonunu DIgSILENT PowerFactory üzerinde baştan kuruyoruz. Eski ayarları yeni röleye olduğu gibi kopyalamak, eski sistemdeki seçicilik sorunlarını yeni sisteme taşır.

Kapasite artışı

Trafo gücü yetmiyorsa daha büyük bir trafo ya da ikinci bir trafo eklenir. Bu karar OG hücrelerini, AG panosunu, kabloları ve dağıtım şirketiyle olan bağlantı anlaşmasını birlikte etkiler. Bağlantı gücü artışı için ilgili EDAŞ’a başvuru yapılır ve revizyon projesi onaya sunulur. Yeni trafo seçiminde IEC 60076 serisini esas alıyoruz.

Kompanzasyon panosunun yenilenmesi

Yük yapısı değişen tesislerde eski kompanzasyon panosu ihtiyacı karşılamaz hale gelir. Tesiste ölçüm yapıp kademe yapısını ve harmonik durumunu değerlendiriyor, panoyu buna göre yeniliyoruz.

SCADA entegrasyonu

Dijital röleler, enerji analizörleri ve motorlu hücreler bir SCADA sistemine bağlanabilir. Kesici konumları, alarmlar ve enerji tüketimi böylece tek ekrandan izlenir. Birden fazla trafo merkezi olan tesislerde arızaya müdahale süresi kısalır.

Revizyon mu, yeni trafo merkezi mi

Her eski merkez revizyonla kurtarılamaz. Karar verirken binanın yapısal durumuna, içerideki yerin yeni hücreler ve trafo için yetip yetmediğine, dağıtım şirketi ekiplerinin merkeze erişimine ve kablo giriş çıkışlarının durumuna bakıyoruz. Bina sağlamsa ve yer yetiyorsa revizyon genellikle daha az kesinti ve daha az inşaat işi demektir. Bina yetersizse ya da merkezin yerinin değişmesi gerekiyorsa yanına yeni bir beton köşk ya da bina tipi trafo merkezi kurup yükleri kademeli olarak aktarmak daha mantıklı olabilir.

Topraklama tesisi de bu kararın parçasıdır. Eski merkezlerde topraklama çoğu zaman bugünkü kısa devre akımlarına göre yetersiz kalır. Ölçüm sonucuna ve güncel kısa devre hesabına göre Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’ne uygun ilave topraklama projelendiriyoruz.

Kesinti planlaması ve uygulama

Revizyonun en zor tarafı, işin tesis çalışırken yapılmasıdır. Kesintiyi kısaltmak için işleri aşamalara ayırıyoruz. Kablo kanalı hazırlığı ve yeni hücrelerin konumlandırılması gibi işler enerjili tesisin yanında güvenle yapılabilir. Hücre değişimi ve bağlantılar ise planlı kesintilerde yapılır. Gerekirse kritik yükler için geçici besleme ya da jeneratör öneriyoruz.

Her kesintide kilitleme ve etiketleme (LOTO) prosedürünü uyguluyoruz. Hangi kesicinin açılacağı, topraklamanın nerede yapılacağı ve enerjiyi kimin geri vereceği önceden yazılı hale getirilir. OG tarafındaki kesintileri dağıtım şirketiyle koordine ediyoruz. Saha işleri ISO 45001 iş sağlığı ve güvenliği sistemimize göre yürür.

Test, devreye alma ve teslim

Yeni hücrelerin mekanik ve elektriksel testleri, rölelerin sekonder enjeksiyon testleri, kablo izolasyon testleri ve topraklama ölçümleri bitmeden enerji verilmez. Dağıtım şirketinin onay ve kabulünü gerektiren kısımlarda kabul sürecini yürütüyoruz.

Revizyon bittiğinde güncel tek hat şemasını, röle ayar tablosunu ve test raporlarını teslim ediyoruz. Bu belgeler bir sonraki bakımın ve olası bir arıza incelemesinin başlangıç noktasıdır. Anahtar teslim revizyonda proje, malzeme, montaj ve testi tek sözleşme altında yürütüyoruz.

Başlamak için eldeki eski proje ve tek hat şeması, son bakım ve test raporları, son aylara ait elektrik faturaları ve varsa planlanan yeni yükler yeterli. Belgesi olmayan tesislerde rölevemizi sıfırdan çıkarıyoruz.